9 mẹo chăm sóc trẻ sơ sinh giúp bố mẹ nhẹ nhàng hơn trong những tháng đầu

Những tuần đầu tiên sau khi em bé chào đời có thể là khoảng thời gian rất đặc biệt với mỗi gia đình. Nhưng bên cạnh niềm vui khi được ôm con trong vòng tay, việc chăm sóc trẻ sơ sinh cũng dễ khiến bố mẹ mệt mỏi và choáng ngợp.

Trẻ nhỏ không đi kèm một cuốn “hướng dẫn sử dụng”, vì vậy với những người lần đầu làm cha mẹ, những ngày đầu chăm con thường là một quá trình vừa học vừa làm. 

Từ chuyện cho bé ăn, thay tã, dỗ ngủ cho đến việc tự sắp xếp thời gian nghỉ ngơi, bố mẹ đều cần thời gian để làm quen.

Theo Louenna Hood BEM, chuyên gia chăm sóc trẻ sơ sinh và điều dưỡng sản khoa, một vài thay đổi đơn giản trong cách chuẩn bị và chăm sóc hàng ngày có thể giúp giai đoạn này trở nên nhẹ nhàng hơn.

Dưới đây là 9 kinh nghiệm chăm trẻ sơ sinh mà bố mẹ có thể tham khảo để giảm bớt mệt mỏi, xây dựng nhịp sinh hoạt phù hợp cho bé và tự tin hơn khi chăm con.

1. Đừng ngại nhận sự giúp đỡ từ gia đình và bạn bè

Trong những tuần đầu sau sinh, bố mẹ không nhất thiết phải tự mình làm tất cả mọi việc.

Việc nhận sự hỗ trợ từ người thân có thể giúp bố mẹ giảm bớt mệt mỏi, có thêm thời gian nghỉ ngơi và tập trung vào việc chăm sóc cũng như gắn kết với em bé. Đặc biệt với những người lần đầu làm cha mẹ, cảm giác “mình phải tự làm hết” rất dễ khiến những ngày đầu chăm con trở nên áp lực hơn.

Nếu ông bà, người thân hoặc bạn bè chủ động muốn giúp đỡ, bố mẹ có thể cân nhắc đón nhận thay vì ngại ngùng từ chối.

Người thân có thể giúp bố mẹ những việc gì?

Không nhất thiết phải là những việc liên quan trực tiếp đến em bé. Những việc rất đơn giản cũng có thể giúp bố mẹ có thêm thời gian nghỉ ngơi, chẳng hạn:

  • Chuẩn bị hoặc nấu một bữa ăn.
  • Giặt quần áo.
  • Trông em bé trong lúc mẹ tắm hoặc nghỉ ngơi.
  • Đi mua những đồ dùng cần thiết cho gia đình.
  • Hỗ trợ chăm các anh chị lớn của bé nếu gia đình có nhiều con.

Chăm con vốn không phải là việc bố mẹ phải làm một mình. Có một mạng lưới hỗ trợ phù hợp sẽ giúp những ngày đầu với trẻ sơ sinh bớt nặng nề hơn.

2. Xây dựng một lịch sinh hoạt trẻ sơ sinh 

Một nếp sinh hoạt đơn giản, dễ dự đoán có thể giúp cả bố mẹ và em bé cảm thấy thoải mái hơn. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là bố mẹ phải xây dựng một lịch sinh hoạt cứng nhắc cho con.

Với trẻ sơ sinh, bố mẹ có thể bắt đầu bằng một trình tự đơn giản: Ăn → thay tã → chuẩn bị cho bé ngủ.

Lặp lại nhịp sinh hoạt này có thể giúp bé dần quen với việc điều gì sẽ diễn ra tiếp theo. Một nếp sinh hoạt phù hợp có thể giúp:

  • Giảm bớt lo lắng cho bố mẹ.
  • Giúp bé dễ đi vào giấc ngủ hơn.
  • Hỗ trợ hình thành những thói quen ngủ ban đầu.
  • Giúp bố mẹ tự tin hơn trong việc chăm con.

Điều quan trọng là mỗi em bé có một nhu cầu khác nhau và nếp sinh hoạt cũng có thể thay đổi theo từng tuần. Vì vậy, thay vì cố gắng áp dụng một lịch trình cứng nhắc, bố mẹ nên quan sát các dấu hiệu đói và buồn ngủ của bé để điều chỉnh cho phù hợp.

3. Chuẩn bị sẵn đồ ăn để tiết kiệm thời gian và giảm áp lực

Khi em bé mới chào đời, việc chuẩn bị một bữa ăn đầy đủ đôi khi là điều cuối cùng bố mẹ nghĩ đến. Vì vậy, chuẩn bị trước một số món ăn trong thời gian mang thai có thể giúp những tuần đầu sau sinh trở nên thuận tiện hơn.

Bố mẹ có thể nấu sẵn và chia thành từng phần để bảo quản trong ngăn đá, chẳng hạn:

  • Các món mì hoặc pasta nướng.
  • Súp và món hầm.
  • Cottage pie.
  • Các món cà ri hoặc chilli.
  • Các món nướng kết hợp rau củ và thực phẩm giàu dinh dưỡng.

Khi đã có sẵn thức ăn chỉ cần hâm nóng, bố mẹ sẽ bớt phải lo nghĩ về chuyện hôm nay ăn gì và có thêm thời gian nghỉ ngơi hoặc chăm em bé.

4. Dành thời gian ra ngoài mỗi ngày nếu có thể

Những ngày đầu chăm con, bố mẹ có thể dễ rơi vào cảm giác cả ngày chỉ quanh quẩn trong nhà. Vì vậy, nếu điều kiện cho phép, hãy thử dành một khoảng thời gian ngắn để đưa bé ra ngoài.

Một buổi đi bộ nhẹ nhàng có thể giúp bố mẹ thay đổi không gian, vận động nhẹ và cảm thấy thư giãn hơn.

Việc dành thời gian ở ngoài trời cũng có thể:

  • Giúp cải thiện tâm trạng và sức khỏe tinh thần của bố mẹ.
  • Hỗ trợ bé làm quen với sự thay đổi giữa ngày và đêm.
  • Tạo cơ hội để bố mẹ vận động nhẹ nhàng.
  • Giúp cả gia đình thay đổi không khí sau nhiều giờ ở nhà.

Ngay cả một chuyến đi bộ khoảng 10 phút với xe đẩy cũng có thể là một khoảng nghỉ nhỏ giúp bố mẹ “đổi nhịp” sau những ngày chăm con liên tục.

5. Có thể thử tiếng ồn trắng và quấn khăn để hỗ trợ giấc ngủ trẻ sơ sinh

Giấc ngủ của trẻ sơ sinh là một trong những vấn đề khiến nhiều bố mẹ quan tâm, đặc biệt trong những tuần đầu.

Theo chia sẻ của Louenna, tiếng ồn trắng và quấn khăn đúng cách có thể giúp một số em bé cảm thấy an toàn, dễ chịu và dễ đi vào giấc ngủ hơn. Những tín hiệu quen thuộc này có thể tạo cảm giác gần gũi với môi trường mà bé từng trải qua trong bụng mẹ.

Bố mẹ có thể tham khảo:

  • Sử dụng máy hoặc ứng dụng tạo tiếng ồn trắng.
  • Quấn khăn cho bé đúng cách và an toàn.
  • Duy trì một trình tự thư giãn trước giờ ngủ.
  • Giảm ánh sáng trước khi bé ngủ.

Khi được sử dụng nhất quán, những tín hiệu này có thể dần trở thành dấu hiệu quen thuộc báo cho bé biết đã đến lúc nghỉ ngơi.

Tuy nhiên, nhu cầu ngủ của mỗi em bé là khác nhau. Vì vậy, bố mẹ nên quan sát phản ứng của con và ưu tiên những cách phù hợp, an toàn với bé.

6. Lưu ý nhiều hơn đến việc thay tã cho trẻ sơ sinh

Trẻ sơ sinh cần được thay tã thường xuyên. Nếu mỗi lần thay tã bố mẹ đều phải chạy lên xuống một tầng khác để lấy đồ, việc chăm con sẽ nhanh chóng trở nên mệt mỏi.

Một cách đơn giản là bố trí những khu vực thay tã nhỏ ở các vị trí thường xuyên sử dụng trong nhà.

Một khu vực thay tã có thể chuẩn bị:

  • Tã.
  • Khăn ướt.
  • Kem chống hăm.
  • Túi đựng tã đã sử dụng.
  • Quần áo dự phòng cho bé.
  • Dung dịch sát khuẩn tay.

Không cần chuẩn bị quá cầu kỳ. Chỉ cần những vật dụng cần thiết luôn ở gần, bố mẹ sẽ tiết kiệm được khá nhiều thời gian và công sức trong quá trình chăm sóc trẻ sơ sinh.

7. Đừng cảm thấy có lỗi khi muốn hạn chế khách đến thăm

Em bé chào đời chắc chắn là một niềm vui lớn đối với cả gia đình. Ông bà, họ hàng và bạn bè có thể rất háo hức muốn đến thăm bé.

Tuy nhiên, những tuần đầu sau sinh cũng là thời gian bố mẹ cần nghỉ ngơi, hồi phục và làm quen với cuộc sống mới. Vì vậy, bố mẹ hoàn toàn có thể đặt ra những giới hạn phù hợp với gia đình mình.

Việc hạn chế khách đến thăm trong một khoảng thời gian có thể giúp:

  • Mẹ có thêm thời gian nghỉ ngơi và hồi phục sau sinh.
  • Gia đình tập trung xây dựng nếp sinh hoạt và việc cho bé ăn.
  • Hạn chế việc bé phải tiếp xúc với quá nhiều kích thích cùng lúc.
  • Tạo không gian yên tĩnh để bố mẹ và em bé gắn kết với nhau.

Bố mẹ không cần cảm thấy có lỗi khi nói “chưa tiện” với một chuyến thăm. Trong giai đoạn này, việc lựa chọn điều gì phù hợp với sức khỏe và nhịp sinh hoạt của gia đình là hoàn toàn chính đáng.

8. Đặt những đồ dùng cần thiết gần nơi cho bé ăn

Mỗi lần cho trẻ sơ sinh ăn có thể kéo dài khá lâu. Một khi đã ngồi xuống cùng em bé, việc liên tục phải đứng lên để lấy tã, khăn hay một chai nước có thể khiến bố mẹ thêm mệt.

Vì vậy, bố mẹ có thể chuẩn bị một “góc cho bé ăn” với những vật dụng thường xuyên cần đến.

Có thể chuẩn bị sẵn:

  • Tã.
  • Khăn ướt.
  • Khăn xô hoặc khăn sữa.
  • Nước uống cho bố mẹ.
  • Một vài món ăn nhẹ.
  • Sạc điện thoại.

Cách sắp xếp này đặc biệt hữu ích trong những cữ ăn kéo dài hoặc vào ban đêm. Những điều tưởng như rất nhỏ lại có thể giúp bố mẹ cảm thấy thoải mái hơn trong quá trình chăm con mỗi ngày.

9. Đừng quá áp lực chuyện nhà cửa trong giai đoạn sơ sinh

Trong những tuần đầu có em bé, một căn nhà chưa được dọn dẹp hoàn hảo không phải là vấn đề quan trọng nhất.

Nhiều bố mẹ, đặc biệt là những người lần đầu làm cha mẹ, có thể cảm thấy mình vẫn phải duy trì mọi việc như trước: nhà cửa sạch sẽ, quần áo được giặt, bát đũa được rửa và mọi thứ luôn gọn gàng.

Nhưng khi em bé đang cần rất nhiều sự chăm sóc, bố mẹ có thể tạm thời giảm bớt những tiêu chuẩn đó.

Những điều nên được ưu tiên trong giai đoạn này là:

  • Đảm bảo bé được ăn uống đầy đủ.
  • Tranh thủ nghỉ ngơi bất cứ khi nào có thể.
  • Chú ý đến quá trình hồi phục của mẹ.
  • Dành thời gian gắn kết với em bé và gia đình.

Quần áo, bát đũa hay một chút bừa bộn có thể chờ. Một em bé được chăm sóc đầy đủ và một người mẹ, người bố có thời gian nghỉ ngơi vẫn quan trọng hơn một căn nhà lúc nào cũng phải sạch bong.

Chăm sóc trẻ sơ sinh không cần phải hoàn hảo

Những tuần đầu với trẻ sơ sinh chắc chắn có thể rất bận rộn và mệt mỏi, đặc biệt khi bố mẹ vẫn đang học cách hiểu nhu cầu của con.

Nhưng bố mẹ không cần phải biết tất cả mọi thứ ngay từ đầu. Hãy cho phép bản thân nhận sự giúp đỡ, xây dựng một nếp sinh hoạt vừa phải, chuẩn bị trước những việc có thể chuẩn bị và quan trọng nhất là đừng đặt quá nhiều áp lực lên chính mình.

Mỗi em bé là một cá thể khác nhau và mỗi gia đình cũng có một cách chăm con riêng. Điều quan trọng không phải là tìm ra một công thức hoàn hảo, mà là từng bước tìm được cách phù hợp nhất với bố mẹ và em bé.

Chăm con là một hành trình. Bố mẹ không cần phải làm mọi thứ hoàn hảo ngay từ những ngày đầu!